به گزارش “راهبرد انرژی“، ادعای آمریکا درباره بازگشت جریان صادرات نفت از خلیج فارس با دادههای Tanker Trackers همخوانی ندارد. دادههای منتشرشده از سوی شرکتهای رصد کشتیرانی نشان میدهد تردد نفتکشها از تنگه هرمز همچنان محدود است و حجم واقعی جریان نفت ممکن است بهمراتب کمتر از ارقام اعلامشده از سوی واشنگتن باشد.
کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، این هفته اعلام کرد میانگین هفتروزه عبور نفت از تنگه هرمز به حدود ۹ میلیون بشکه در روز رسیده و با احتساب خطوط لوله و مسیرهای جایگزین صادرات، مجموع جریان خروجی منطقه به حدود ۱۵ میلیون بشکه در روز افزایش یافته است.
با اینحال، تحلیلگران مستقل این ارقام را با دادههای بازار فیزیکی و تردد نفتکشها سازگار نمیدانند. روری جانستون، پژوهشگر بازار نفت و بنیانگذار Commodity Context، برآورد کرده است که میانگین هفتروزه جریان نفت خروجی از هرمز در هفته گذشته در حدود ۷ میلیون بشکه در روز بوده است، نه ۹ میلیون بشکه.
آرسنیو لونگو، بنیانگذار شرکت اطلاعات دریایی Huax، نیز میگوید شواهدی از تردد نفتکشها که بتواند رقم اعلامشده از سوی آمریکا را توجیه کند، مشاهده نمیکند.
البته تحلیلگران جولیوس بائر معتقدند حتی رقم پایینتر نیز از بهبود قابلتوجه جریان نفت حکایت دارد. نوربرت روکر، رئیس بخش اقتصاد و پژوهشهای نسل آینده این بانک، گفته است ذخایر نفت آمریکا و جهان تاکنون مقاومت بیشتری نسبت به برآوردهای بدبینانه اولیه نشان دادهاند.
تردید درباره حجم نفت عبوری از هرمز
عبور روزانه ۹ میلیون بشکه نفت از هرمز در یک بازه هفتروزه، به معنای جابهجایی حدود ۶۳ میلیون بشکه نفت است؛ حجمی معادل ظرفیت بیش از ۳۰ نفتکش بسیار بزرگ.
رایت در شبکه اجتماعی ایکس از برآورد دولت آمریکا دفاع کرده و گفته است دادهها از وزارت انرژی این کشور و با هماهنگی ارتش آمریکا به دست آمدهاند. او همچنین مدعی شده که دادههای شرکتهای خصوصی ممکن است به دلیل شناسایینشدن برخی نفتکشهای خاموش، حجم واقعی تردد را کمتر از واقع نشان دهند.
با اینحال، رابین میلز، مدیرعامل Qamar Energy، با این استدلال مخالفت کرده و گفته است شرکتهای خصوصی ردیابی نفتکشها نیز از دادههای ماهوارهای استفاده میکنند و میتوانند بخش قابلتوجهی از ترددهای خاموش را شناسایی کنند.
مسیرهای جایگزین؛ اختلاف بر سر چند میلیون بشکه
بخش دیگری از اختلاف به میزان نفتی مربوط میشود که از مسیرهای جایگزین، بدون عبور از تنگه هرمز، صادر میشود.
رایت حجم نفت منتقلشده از طریق خطوط لوله و تأسیسات صادراتی جایگزین را روزانه ۵ تا ۷ میلیون بشکه اعلام کرده است. اما جانستون این رقم را حدود ۴ میلیون بشکه در روز برآورد میکند؛ رقمی که از افزایش صادرات از بنادر منطقه، خطوط لوله شرق به غرب و تأسیسات فجیره به دست میآید.
این اختلاف در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا میکند که دادههای ردیابی دریایی از کاهش محسوس تردد کشتیها در هرمز خبر میدهند.
بر اساس دادههای Kpler که رویترز به آن استناد کرده، روز دوشنبه تنها ۶ کشتی از تنگه هرمز عبور کردند؛ در حالیکه میانگین ۱۰روزه عبور کشتیها ۱۱ فروند بود. این تعداد روز چهارشنبه به یک فروند کاهش یافت، هرچند روز پنجشنبه با ثبت ۱۳ عبور تأییدشده، تردد دریایی افزایش پیدا کرد.
روش محاسبه آمریکا همچنان روشن نیست
یکی از مهمترین ابهامها، روش محاسبه رقم ۹ میلیون بشکه در روز از سوی آمریکا است. واشنگتن تاکنون جزئیات کافی درباره دوره زمانی مورد استفاده، نوع محمولههای لحاظشده و نحوه محاسبه نفتکشهای خاموش ارائه نکرده است.
مشخص نیست منظور از «نفت» صرفاً نفت خام است یا میعانات و فرآوردههای نفتی نیز در این برآورد گنجانده شدهاند. همچنین روشن نیست محمولهها در زمان بارگیری شمارش شدهاند یا هنگام عبور از تنگه و اینکه سفرهای خاموش چگونه در دادههای نهایی بازسازی شدهاند.
لونگو معتقد است برای ارزیابی صحت این رقم، باید آثار چنین حجم عظیمی از جابهجایی نفت در بخشهای پاییندستی زنجیره، از جمله دادههای تخلیه و مقصد محمولهها، نیز قابل مشاهده باشد؛ اما تاکنون شواهد مستقلی که این برآورد را تأیید کند، به دست نیامده است.
عملیات شاتل؛ چرا تعداد عبورها لزوماً نشاندهنده حجم صادرات نیست؟
افزایش استفاده از عملیات « shuttle » یا رفتوبرگشت نفتکشها نیز میتواند تفسیر دادههای تردد دریایی را پیچیدهتر کند.
بر اساس گزارش بلومبرگ، شرکت ملی نفت ابوظبی (ADNOC) برای انتقال نفت خام عراق از مسیر هرمز از نفتکشهایی استفاده کرده که پس از عبور از تنگه، محموله خود را در خارج از خلیج فارس به نفتکشهای بزرگتر منتقل میکنند.
در چنین مدلی، یک نفتکش میتواند چندین بار از تنگه هرمز عبور کند؛ بنابراین افزایش تعداد عبورها الزاماً به معنای افزایش متناسب حجم صادرات یا تعداد محمولههای جابهجاشده نیست.
لونگو میگوید عملیات شاتل میتواند تعداد عبور نفتکشها را افزایش دهد، اما نباید تعداد عبورها را بهعنوان شاخصی مستقیم از حجم صادرات در نظر گرفت.
در همین حال، ADNOC تأیید کرده است که دو نفتکش این شرکت هنگام عبور از هرمز در روز پنجشنبه هدف حمله قرار گرفتهاند. با این اتفاق، تعداد نفتکشهای این شرکت که از زمان آغاز جنگ هدف حملات موشکی و پهپادی قرار گرفتهاند، به ۱۸ فروند رسیده است.
نتیجه
در حالی که واشنگتن از بازگشت جریان قابلتوجه نفت از خلیج فارس خبر میدهد، دادههای Tanker Trackers و برآوردهای مستقل هنوز تصویری متفاوت ارائه میکنند. اختلاف بر سر حجم نفت عبوری از هرمز، میزان صادرات از مسیرهای جایگزین و نحوه محاسبه محمولههای خاموش نشان میدهد که ارزیابی دقیق وضعیت عرضه نفت منطقه همچنان با ابهام روبهرو است.
تا زمانی که آمریکا جزئیات روش محاسبه خود را منتشر نکند و ارقام اعلامشده با دادههای مربوط به بارگیری، تخلیه و مقصد محمولهها تطبیق داده نشود، نمیتوان با اطمینان گفت جریان نفت از تنگه هرمز به سطح پیش از اختلال بازگشته است.
